Hier kun je tips en ideeën kwijt of een gesprek starten met andere cursisten. Het duurt enige tijd voor je je eigen bericht ziet staan, omdat ik even toestemming moet geven. Ik ga verder niet over de inhoud.
Reacties en linkjes bij Over Vrijheid
Maieutiek
Filosofische Praktijk
Reacties en linkjes bij Over Vrijheid
Dag Petra,
Allereerst de beste wensen voor 2026!
Bijgaand stuur ik je de link naar een interview met Timothy Snyder in de Correspondent van 18-10-2024:
https://decorrespondent.nl/15632/alleen-samen-kun-je-vrij-zijn-ziet-schrijver-timothy-snyder/4cc8868d-c374-0bcd-2d51-a6bc87443947
Hartelijke groet,
Jan Kiewiet
Bij dia 2 (2de college)
“Hier ontstaat zijn kritiek op negatieve vrijheid”.
Deze formulering brengt mij in verwarring. Naar mijn idee kritiseert Snyder het – met name Amerikaanse – beeld van vrijheid, dat slechts de negatieve vorm van vrijheid is.
Snyder neemt volgens mij met instemming de term ‘negatieve vrijheid’ over van “de filosofen” als aanduiding van de toestand waarin onderdrukking is weggenomen en wijst hij erop dat die “slechts een noodzakelijke voorwaarde [is] voor vrijheid” (p. 13) Dat is wat anders dan negatieve vrijheid kritiseren (dia 2).
In zijn ijver het scherp te krijgen, draaft Snyder een beetje door. Hij stelt: “Alleen mensen kunnen vrij zijn” (p. 16). Dat is in zijn betoog over ‘bevrijd’ gebied wel duidelijk. Maar als de oplettende lezer straks weer op een terras zit en iemand vraagt: ‘Is die stoel vrij?’, zal het antwoord dus altijd moeten luiden: ‘Nee. Alleen mensen…’.
Als mijn buurvrouw zegt dat ze het fijn vindt dat ik de stoep sneeuwvrij gemaakt heb, zal ik haar erop moeten wijzen dat ik de stoep slechts ontsneeuwd heb (‘Gaat het goed met je, Jan?’)
Taal is geen wiskunde; daar moeten we ons zeker van bewust zijn als we het woord ‘vrijheid’ in de mond nemen.
Hoi ik las dit artikel in de Volkskrant vandaag:
https://www.volkskrant.nl/cultuur-media/de-wakkeren-in-wakker-in-paraguay-zijn-op-zoek-naar-vrijheid-maar-wat-bedoelen-ze-met-vrijheid~b6754dec/
Het sluit zeer goed aan bij deze cursus. Ook het programma dat genoemd wordt.
Met vriendelijke groet. Madelon Govaars
Vrouwen in duistere tijden. Tien denkers van blijvende betekenis, van Alicja Gescinska. De Bezige Bij, 2025.
Wie de enthousiaste recensie van Rosan Hollak in NRC van 27 januari jl. heeft gelezen, gaat op een holletje naar de boekwinkel, althans zo reageerde ik.
Onze heldinnen Edith Stein, Simone Weil en Hannah Arendt komen aan bod en er is een bijlage over Isaiah Berlin opgenomen omdat hij, met nog een paar anderen, in het boek veelvuldig terugkomt.
Gedeelde ervaring van de tien vrouwen is ‘ontheemding’. Ze hebben allemaal moeten vluchten, hebben in de gevangenis of in een kamp gezeten. Ze hebben “met hun hele zijn gestreden” tegen ontheemding, onvrijheid en ontmenselijking.
Gescinska zelf deelt in de ontheemding sinds zij als jong kind met haar ouders het communistische Polen ontvluchtte en nu in België woont. Haar eerste “existentiële crisis” beleefde ze bij een bezoek aan een grote speelgoedwinkel. Schappen vol speelgoed; ze bracht er “enkele uren” door. Op het eind wilde ze graag een nieuwe speelpop krijgen, maar daar was geen geld voor. “Waren we daarvoor naar het ‘vrije Westen’ gekomen; om te kijken naar al dat goeds, voor een vrijheid die we enkel mochten zien, maar niet konden vastpakken?!”
Toen zij eenmaal een Belgisch paspoort had, bezocht zij Polen, om erachter te komen dat zij nu in Polen geen echte Pool meer is en in België geen echte Belg; ontheemding draag je altijd bij je.
De getekende portretten zijn ook van haar hand. Ik had er graag twee opgenomen in deze reactie, maar het lijkt erop dat plaatjes niet geaccepteerd worden,
https://www.volkskrant.nl/cultuur-media/de-wakkeren-in-wakker-in-paraguay-zijn-op-zoek-naar-vrijheid-maar-wat-bedoelen-ze-met-vrijheid~b6754dec/?utm_source=browser_push&utm_medium=push&utm_campaign=stdc_vk
Op boekenzoektocht een aantal jaren geleden, kwam ik het boek van Erich Fromm tegen met de welluidende titel “de angst voor vrijheid”. ISBN 978.90.6131.543.8.
Qua inhoud/onderwerp heel erg lijkend op het boek van Snyder dat we nu aan het behandelen zijn, maar anders door het taalgebruik. Ben benieuwd of er medecursisten zijn die het boek van Fromm kennen.
Ik verheug me alweer op college 2 😉
“Ik verheug me alweer op college 2 😉”
En dat terwijl we alweer aan college 3 toe zijn…
In een nieuwsbrief van het Belgische Hannah Arendt instituut stond een link naar dit recente benijdenswaardige interview met Timothy Snyder. Engels gesproken, woordelijk engels ondertiteld. Het wordt even ingeleid maar het gesprek met hem begint na ongeveer 9 minuten.
https://youtu.be/jstB2DNpwjA?si=8bdj4yGeNCuetjG-
Bij het ‘benijdenswaardige interview’ (?)
Peter en Timothy geven mij de indruk dat ze een licht absurdistisch toneelstukje opvoeren. Het komt misschien door het pompeuze decor met twee fauteuils in de leegte; de dame die de introductie deed is al vertrokken.
Timothy betreedt koeltjes het lege toneel, loopt naar de twee stoelen en besluit na een lichte aarzeling in één van de twee te gaan zitten.
Dan komt zijn gastheer op (zat hij nog op het toilet?) en verzoekt zijn gast om in de andere stoel te gaan zitten (??), op een wat indirecte manier: “I think you’re supposed to…” Timothy neemt niet de vrijheid om te vragen ‘Hoezo?’ Hij begrijpt het niet helemaal en lijkt het podium weer te verlaten, maar hij wordt snel gecorrigeerd.
De interactie tussen beide heren geeft mij de indruk alsof er twee robots op het toneel zitten, in de woorden van Snyder “terwijl ze het lichaam [Leib] van de ander niet zien” (69).
De vragensteller duikt meteen de diepte in en na de tamelijk mechanisch uitgesproken vraag, steekt ‘Tim’ van wal en de vragensteller wacht tot hij weer stilvalt.
Snyder lijkt een automaat, waar je maar één muntje in hoeft te gooien om hem een lang verhaal te laten doen.